Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31), ‘Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı — Rio Sinerjisi’ temasıyla devam ediyor. Zirve kapsamında, okyanus temelli iklim eylemlerinin daha güçlü ortaklıklar ve finansmana erişimin iyileştirilmesi yoluyla uygulanmasını hızlandırmak amacıyla Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı kamuoyuna duyuruldu. Mutabakat, Akdeniz kıyılarında düzenlenen ilk Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı olan COP31’in, bölgenin iklim kaynaklı sorunlarına dikkat çekmesi açısından önem taşıyor.
Mutabakat metni; İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon Üst Düzey Etkinliği, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Üst Düzey Haftası'ndaki Okyanus Çözümleri Diyaloğu ve Tuvalu ile Fiji'deki Pasifik Pre-COP toplantılarını birbirine bağlayan Mavi Ağ kapsamında hazırlandı.
Okyanuslar İçin 1,5°C Hassasiyeti ve Ortak Eylem
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı, küresel sıcaklık artışının sanayileşme öncesi döneme göre 1,5°C üzeri ile sınırlandırılması çabaları dâhilinde, okyanus temelli iklim eylemlerinin somut ve eşgüdüm içinde hayata geçirilmesini amaçlıyor. Yeni yükümlülükler veya mekanizmalar oluşturmaksızın iş birliği ve imkan paylaşımını destekleyen metin, Tarafları ve ortakları bölgesel öncelikler ile kıyı topluluklarının ihtiyaçları doğrultusunda ortak çalışmaya davet ediyor.
Akdeniz'in İklim Riskleri ve Bölgesel İş Birliği
Mutabakatta, Akdeniz’in sıcak hava dalgaları, orman yangınları, kuraklık ve seller nedeniyle bir iklim değişikliği sıcak noktası olduğuna dikkat çekildi. Bu kapsamda, UNEP Akdeniz Eylem Planı (UNEP/MAP) ve Barselona Sözleşmesi sistemi çerçevesinde İstanbul’da İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezinin (CC/RAC) kurulması, Türkiye’nin bölgesel iş birliğine sunduğu önemli bir katkı olarak kabul edildi.
Metinde ayrıca deniz seviyesinin yükselmesi, okyanus ısınması, asitlenme ve biyolojik çeşitlilik kaybının küresel gıda güvenliği ve kıyı toplulukları üzerinde yarattığı riskler vurgulandı. Gelişmekte olan küçük ada devletleri ile alçak kıyı bölgelerinde yaşayan topluluklar için bu etkilerin derin ve uzun vadeli tehditler oluşturduğu belirtildi.
Ekosistemlerin Korunması ve Sürdürülebilir Balıkçılık
Dirençliliğin artırılması amacıyla Mangrov Ormanları, deniz çayırları, kıyı sulak alanları ve mercan resiflerinin korunması ve restore edilmesi yönünde çağrıda bulunuldu. Ayrıca 2030 yılına kadar kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30’unun deniz koruma alanları aracılığıyla korunmasını hedefleyen Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi'nin “30x30” hedefinin uygulanabilir ölçüde benimsendiği teyit edildi. Sürdürülebilir balıkçılık, su ürünleri yetiştiriciliği ve deniz üstü yenilenebilir enerji faaliyetleri de alınması gereken tedbirler arasında sıralandı.
Zirve kapsamında sürekli okyanus gözlemleri, erken uyarı sistemleri ve bilimsel kapasitenin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanırken; finansman kuruluşları ile uygulayıcı ortaklar arasındaki iş birliklerinin İklim Uygulama Köprüsü aracılığıyla geliştirilebileceği ifade edildi.