Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının 2027 yılı bütçelerine ilişkin bir sunum yaptı. Konuşmasında son yıllarda küresel ekonomide yaşanan jeopolitik gelişmelerin etkilerine değinen Bolat, yakın coğrafyada süren çatışmaların dünya ticareti açısından riskleri artırdığına dikkati çekti.
Bakan Bolat, Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda yerli üreticiyi haksız ithalata karşı korumak, ihracatı artırmak, gümrüklerde etkinliği yükseltmek, iç ticaretin adil rekabet şartlarında işlemesini sağlamak, esnaf ve KOBİ'leri güçlendirmek ile tüketicileri korumak için çalıştıklarını belirtti. 2002 yılında 36 milyar dolar olan mal ihracatının 2025'te 273,2 milyar dolara ulaştığını vurgulayan Bolat, aynı dönemde hizmet ihracatının da yaklaşık 9 kat artarak 124,9 milyar dolara çıktığını bildirdi.
İhracatta Rekor Seviyeler ve Destekler
Ekim ayı dış ticaret verilerine değinen Bolat, yıllıklandırılmış mal ihracatının 285,6 milyar dolara yükselerek tüm zamanların rekorunun kırıldığını kaydetti. Son 42 ayın 31'inde aylık mal ihracatının arttığını belirten Bolat, 2025'te 22 bin 686 mal ihracatçısına 23,5 milyar liralık destek sağlandığını, 2026'da bu kaynağın 32,8 milyar liraya yükseltildiğini hatırlattı. 2027 yılı için mal ve hizmet ihracatına yönelik destek bütçesinin 65 milyar lira olacağını açıkladı.
İhracatın finansmanına yönelik Türk Eximbank ve Merkez Bankası reeskont kredilerinin önemine işaret eden Bolat, Eximbank'ın bu yıl 59 milyar doları aşacak bir finansman desteği sağlayacağını, Türk Ticaret Bankası'nın ise desteğini yıl sonuna kadar 110 milyar liraya ulaştıracağını ifade etti. İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) aracılığıyla KOBİ'lere 297,7 milyar lira kefalet sağlanarak 340,4 milyar liralık kredi imkanı sunulduğunu aktaran Bolat, son 22 ayda ihracatçılara toplam 1,9 trilyon lira reeskont kredisinin kullandırıldığını belirtti.
İthalat Politikaları ve Yerli Üretimin Korunması
İthalat artışının ihracat artışının gerisinde kaldığını belirten Bolat, ekim ayı itibarıyla yıllıklandırılmış ithalatın 380,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini bildirdi. Yerli üretimi haksız ticaret unsurlarına karşı koruma konusunda kararlı olduklarını vurgulayan Bolat, 155 damping ve sübvansiyona karşı tedbir, 4 bin 618 üründe ise ilave gümrük vergisi uygulandığını kaydetti. Yapay zeka teknolojileriyle yenilenen Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) ile ithalatta etkin denetimler yürütüldüğünü ifade etti.
Ticaret Diplomasisi ve Gümrük Birliği Müzakereleri
Serbest ticaret anlaşmalarının (STA) sayısının 25'e, tercihli ticaret anlaşmalarının (TTA) ise 7'ye ulaştığını belirten Bolat, Kanada ile kapsamlı bir STA için görüşmelerin bu ayın sonunda Türkiye'de başlayacağını bildirdi. Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği'nin genişletilmesine yönelik müzakerelerin sürdüğünü belirten Bolat, çelik kotaları konusunda Türkiye'nin payının yüzde 70'in üzerinde korunduğunu aktardı.
Çin ile dış ticaret açığının azaltılmasına yönelik müzakerelerin devam ettiğini belirten Bolat, Togg'a yönelik uygulanan tedbirlerin Dünya Ticaret Örgütü'ne taşınması sürecinde, içten yanmalı motorlar ve hibrit araçlar ile serbest ticaret anlaşmaları konularında Türkiye'nin haklı bulunduğunu ifade etti.
İsrail ile Ticaretin Durdurulması Kararı
İsrail ile ticaretin gümrükler, limanlar ve serbest bölgeler açısından 2 Mayıs 2024'ten itibaren tamamen durdurulduğunu hatırlatan Bolat, şu ifadeleri kullandı: "Bu karar 2,5 yıldır aynı hassasiyetle ve titizlikle devam etmektedir. Filistin hükümetinin acil ihtiyaçlar talebi üzerine talep ettiği ürünlerle alakalı olarak geliştirdiğimiz özel mekanizmayı da her ay, her ürün başına Filistin ve Türk tarafının özel onay vermesi suretiyle kontrollü bir şekilde uygulamaya devam ediyoruz. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığımızca yenilenen bir tamimle de Türk bayraklı gemilerin İsrail limanlarına gitmeleri, İsrail bayraklı gemilerin de ülkemiz kıyı tesislerine girişleri yasaklanmıştır."
